އިންސާނުންގެ ތަބީޢަތަކީ އަބަދުވެސް ތިމާގެ އަމިއްލަ ނަފްސަށް ތައުރީފު ލިބުމަށް އެދުމެވެ. ތިމާ ކުރާ ކަންކަމަކީ އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތް ކަމުގައި ދެކި، އެހެން މީހުންގެ ފަރާތުން އެކަމަށް ތާއީދު ބޭނުންވުމެވެ. ނަމަވެސް، މުޖުތަމަޢެއްގައި އުޅޭއިރު އެކަކު ކުރާ ކަންކަމުގައި ހުންނަ ނުރަނގަޅު ސިފަތައް ފާހަގަކޮށް، އެކަންކަން އިޞްލާޙު ކުރުމަށް ނަޞޭޙަތްތެރިވާނެ ބަޔަކު ތިބުމަކީ ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ. އެހެނަސް، މިއަދުގެ ހަޤީޤަތަކީ ކިތަންމެ ހެޔޮ ނިޔަތެއްގައި އެއްޗެކޭ ބުނި ކަމުގައި ވިޔަސް، އެ ބުނާ އެއްޗަކީ އަނެކާގެ ހިތް ނޭދޭ ކަމަކަށް ވެއްޖެނަމަ، ގޯސްވަނީ އެ ވާހަކަ ދެއްކި މީހާ ކަމަށް ވުމެވެ.
ހަޤީޤަތާ ކުރިމަތިލާން އުނދަގޫވުން
ގިނަ ފަހަރަށް މީހަކު ބުނާ އެއްޗެއްގެ ސަބަބުން އެ މީހާ ގޯސްވަނީ، އެ ބުނި ބަހަކީ ތިމާގެ ކިބައިގައި ހުރި އުނިކަމެއް ނުވަތަ ކުށެއްގެ ވާހަކަ ކަމަށް ވާތީއެވެ. ހަޤީޤަތާ ކުރިމަތިލުމަކީ އިންސާނާއަށް ނަފްސާނީ ގޮތުން އުނދަގޫ ކަމެކެވެ. ތިމާގެ ނުބައި ސިފައެއް ނުވަތަ ކުރެވޭ ކުށެއް މީހަކު ބުނެދިނުމުން، އެކަން ބަލައިގަތުމުގެ ބަދަލުގައި އަމިއްލަ ނަފްސު ދިފާޢު ކުރުމުގެ ގޮތުން ބުނާ މީހާގެ ނިޔަތާމެދު ސުވާލު އުފައްދައެވެ. މީގެ ނަތީޖާއަކީ، ބުނި އެއްޗެއްގެ މައްޗަށް ވިސްނުމުގެ ބަދަލުގައި، އެ ވާހަކަ ބުނި މީހަކީ ތިމާއަށް ހަސަދަވެރިވާ ނުވަތަ ތިމާގެ އަގު ވައްޓާލަން އުޅޭ މީހެއްގެ ގޮތުގައި ސިފަކުރުމެވެ.
ނަޞޭޙަތް ބަލައިގަތުމުގެ ސަގާފަތް ކުޑަވުން
މިއަދުގެ މުޖުތަމަޢުގައި ހެޔޮ ބަހެއް ބުނާ މީހާ ގޯސްވާ އަނެއް ސަބަބަކީ ނަޞޭޙަތް ބަލައިގަތުމުގެ ރިވެތި އާދަ އަހަރެމެންގެ ތެރެއިން ފަނޑުވަމުން ދިއުމެވެ. ކުރީގެ ޒަމާނުގައި މީހަކު ކުށެއް ކުރަނިކޮށް ފެނިއްޖެނަމަ، އެކަމަށް ނަޞޭޙަތްތެރިވާ މީހާއަށް ޝުކުރުވެރިވެއެވެ. ނަމަވެސް، މިހާރު ފެންނަނީ މުޅިން ތަފާތު މަންޒަރެކެވެ. ”ތިމާގެ ކަމަކާ ތިމާ އުޅޭށޭ“ ބުނެ، ހެޔޮ އެދިގެން އެއްޗެކޭ ބުނާ މީހާގެ އަނގަ ބަންދުކުރުވައެވެ. މީގެ ސަބަބުން، މުޖުތަމަޢުގައި ހުރި ނުރަނގަޅު ކަންކަން އިޞްލާޙު ކުރުމަށް ބޭނުންވާ މީހުން އެފަދަ ވާހަކަތައް ދައްކަން ޖެހިލުންވެއެވެ.
ބުނާ މީހާގެ މަޤްޞަދާމެދު ޝައްކު އުފެދުން
އެއްޗެކޭ ބުނީމާ ބުނާ މީހާ ގޯސްވާ އަނެއް ދާއިރާއަކީ ސިޔާސީ އަދި އިޖުތިމާޢީ ކަންކަމެވެ. އެއްވެސް ކަމެއްގައި ފާޑުކިޔުމެއް ނުވަތަ ތަފާތު ޚިޔާލެއް ފާޅުކޮށްފިނަމަ، އެ މީހަކީ ވަކި ފަރާތަކަށް ޖެހިފައިވާ މީހެއްގެ ގޮތުގައި ލޭބަލް ކުރެވެއެވެ. އެ ބުނި އެއްޗެއްގެ ތެދުދޮގު ބެލުމުގެ ބަދަލުގައި، އެ މީހަކު އެ ވާހަކަ ބުނީ ކޮން މަޤްޞަދެއްގައިތޯ ބަލައި، އެއީ ނުބައި ނިޔަތެއްގައި ބުނި އެއްޗެއް ކަމަށް ނިންމައެވެ. މިގޮތަށް ކަންތައް ކުރުމުން، ޙަޤީޤީ އިޞްލާޙީ ބަދަލުތަކަށް އޮންނަ މަގު ބަންދުވެގެން ދެއެވެ.
ޖުމްލަ ގޮތެއްގައި ބަލާއިރު، އެއްޗެކޭ ބުނީމާ ބުނާ މީހާ ގޯސްވަނީ އަހަރެމެންގެ ކިބައިގައި ހުރި ބައެއް ނުރަނގަޅު ސިފަތަކުގެ ސަބަބުންނެވެ. ހިތް ނޭދޭ ވާހަކައެއް އަޑުއަހަން ޖެހުމަކީ އުނދަގޫ ކަމެއް ނަމަވެސް، އެ ބުނާ އެއްޗެއްގެ ތެދުކަމާމެދު ވިސްނާލުމަކީ ތިމާގެ އަމިއްލަ ކުރިއެރުމަށް އޮތް ފުރުޞަތެކެވެ. ބުނާ މީހާ ގޯސްކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، ބުނި އެއްޗަކުން ލިބިގަނެވޭނެ ފިލާވަޅަކީ ކޮބައިތޯ ބެލުމަކީ ބުއްދިވެރިންގެ ސިފައެކެވެ. މުޖުތަމަޢު އިޞްލާޙު ވާނީ ހެޔޮ ބަސް ބުނާ މީހުންނަށް އިޙްތިރާމްކޮށް، އެ މީހުންގެ ބަސްތަކަށް ވިސްނައިގެންނެވެ.
